A

Abandon

ก. สละ ; ละทิ้ง ; ละ ; จาคะ.

Abandonment

น. การสละ ; การละ ; จาคะ ; การบริจาค ; ปหานะ.

Abiding

น. วิหารธรรม.

Absolute truth

น. ความจริงแท้ ; ปรมัตถสัจจะ ;ความจริงสูงสุด.

Accomplishment

น. อิทธิบาท.

Acconpanied by

ก. สหคต.

Adaptability

น. ทำตัวให้เข้ากับผู้อื่นได้ ; สมานัตตตา ; ดัดแปลงตัวเองได้.

Admonition

น. โอวาท ; คำสั่งสอน ; คำสอน.

Adultery

น. ประพฤติผิดในกาม ; กาเมสุมิจฉาจาร.

Aeon

น. กัป ; กัลป์ ; อายุของโลก

Aherence to habits and practices

น. สีลัพพตปรามาส.

Ahimsa

น. อหิงสา ; ไม่เบียดเบียน ; ตรงกับภาษาอังกฤษว่า non-violence ; non-injury.

All-Enlightened One

น. พระสัมมาสัมพุทธเจ้า.

Alms

น. ทานวัตถุ ; ภิกษา ; สิ่งที่พึงให้

Annihilationist

ว. ผู้ถือว่าตายแล้วขาดสูญ ไม่เกิดอีก ; อุจเฉทวาทะ ; อุจเฉททิฐิ.

Arrogance

น. อติมานะ ; ดูหมิ่นผู้อื่น.

Assuming

น. อุปทาน.

Attatchment

น.  ความยึดมั่น ; ความติด ; อุปาทาน ; อภิสมัย.

Attendant

ว. ผู้คอยดูแล ; ผู้อุปฐาก ; ศิษย์.

Attention

น. อุปัฏฐาน ; อุปฐาก ; พยาบาล ; ความเอาใจใส่ ; จิตตะ ; มนสิการะ.

Attentiveness

น. ความเอาใจใ ; สติ ; ความมีสติ.

Atthasila

น. อัฏฐศีล ; ศีล 8.

Audible object

น. สัทกะ หรือ เสียง.

Austerities

น. ตบะ ; การทรมานตัวอย่างเคร่งเครียดแบบฤษี ; พรต.

Avarice

น.  โลภในทรัพย์ ;  อยากเก็บทรัพย์ไว้ ;  ตระหนี่;มัจฉริยะ ;    มัจเฉระ.

Aversion

น. อคติ.

Avoidance

น. งดเว้น ; วิรติ ; วิรัติ ; สังวร.

B

Bad

น. บาป ; เลว.

Banishment

น. บัพพาชนียกรรม

Bases of Mindfulness

น. สติปัฏฐาน ; ที่ตั้งแห่งสติ ; สติในการเรียนรู้.

Bashfulness

น.  ละอาย ; ลัชชา ; หิริ.

Basis of Success

น. อิทธิบาท ; บาทเบื้องแห่งความสำเร็จ ; คุณธรรมที่ให้บรรลุความสำเร็จ.

Becoming

น. ภพ ; กลายเป็น.

Beings

น. สัตว์ทั้งหลาย.

Benevolence

น. บำเพ็ญประโยชน์ ; อัตถจริยา.

Birth-stories

น. เรื่องราวที่พระพุทธเจ้าเสวยพระชาติต่างๆ

Blessed One

น. พระผู้มีพระภาค.

Bodhi

น. โพธิ ; ตรัสรู้.

Bodhisattva

น. พระโพธิสัตว์ ; ท่านผู้จะได้ตรัสรู้.

Bodily

ว. ทางกาย ; กายิกะ

Bowl or alms – bowl

น. บาตร ; เครื่องใส่อาหารประจำตัวของภิกษุสามเณร ; ทานวัตถุ.

Brahmin

น. พราหมณ์.

Buddha

น. พระพุทธเจ้า.

Buddhism

น. พุทธศาสนา.

Buddhist

น. พุทธศาสนิกชน.

Buoyancy

น. ความเบา ; ลหุตา ; เบาบาง.

C

Calmed One

น. พระมุณี

Canker

น. อาสวะ

Canon

น. คัมภีร์ศาสนา ; พระคัมภีร์ ; ปิฎก ; ตะกร้า.

Carelessness

น. ความประมาท ; ปมาทะ ; ความไม่สนใจ.

Carnalities

น. อามิส.

Caste

น. วรรณะ ; ชั้นของบุคคล ; ชนชั้น.

Cause of Suffering

น. เหตุแห่งทุกข์ ; สมุทัย.

Cessation of Suffering

น. ความดับทุกข์ ; ทุกขนิโรธ ; ไม่มีหรือยุติทุกข์.

Character

น. จริต ; นิสสัย ;  ลักษณะ ; ลักษณะท่าทาง.

Charity

น. ทาน ; การให้ทาน ; การอนุเคราะห์ ; จาคะ.

Clairaudience

น. หูทิพย์ ; ทิพยโสต.

Clairvoyance

น. ตาทิพย์ ; ทิพยจักษุ.

Clan

น. วงศ์ ; เผ่าพันธุ์ ; ตระกูล.

Coefficients of consciousness

น. หมายความว่า สังขาร ในขันธ์ 5 เป็นนามธรรม แต่ votition ตรงกับ สังขาร เพราะสังขาร หมายถึง เจตนา , ความจงใจ.

Cognizable

น. อารมณ์ที่รู้ได้ด้วยใจ  ;  ธัมมารมณ์.

Cohesion

น. อาโปธาตุ

Common characteristics

น.สามัญญลักษณะ ; ลักษณะทั่วไปแก่สังขาร เป็นสิ่งที่ปัจจัยปรุงแต่งทั้งปวง  คือ ความไม่เที่ยง ; ทนอยู่ไม่ได้ ; ไม่ใช่ตัวตน.

Compassion

น. กรุณา ; ความคิดที่จะช่วยให้พ้นทุกข์.

Compassionate

ว. ผู้มีใจกรุณา.

Comprehension

น. ความรู้ตัว ; สัมปชัญญะ,  มักเติมคำว่า clear เป็น clear comprehension ; ปริญญา.

Conceit

น. มานะ ; ถือตัว.

Concentration

น. สมาธิ ; เพ่งไปที่จุดใดจุดหนึ่ง.

Concentration – development

น. สมาธิภาวนา ; เจริญสมาธิ ; ทำสมาธิให้เกิดมีขึ้น ; สมถภาวนา.

Concept

น. บัญญัติ.

Conquest

น. ชัย ;  ชัยชนะ ; วิชัย.

Conscious –maintainer

ว.  ผู้ยืนยันว่าตายไปแล้ว ยังมีสัญญา  ; สัญญีวาทะ.

Consciousness

น. ความรู้สึกอารมณ์ ;  วิญญาณ ; รู้สึกในอารมณ์

Consequence

น.  ผล; วิบาก ; ผลลัพธ์.

Contemplation

น. เพ่งพิจารณา ; อนุปัสสนา.

Contemplation  of the body

น. กายานุปัสสนา.

Contempt

น. อติมานะ ;  ดูหมิ่นผู้อื่น ; การดูแคลน.

Contentment

น. สันโดษ ; ความยินดี ด้วยของของตน ; สันตุษฐี.

Conventional

น. สมมติสัจจะ ; ความจริงโดยสมมติขึ้น.

Conversion

น. อาวัตต์  เปลี่ยนศาสนา ; กลับใจ ;

Council

น.ที่ประชุมสังคายนา ; สังคายนา ; สังคิติ

Couplet

น. หมวดสอบ.

Covetousness

น. โลภ ; อภิชฌา.

Craving

น. ตัณหา ; ทะยานอยาก.

Craving  for annihilation

น. วิภวตัณหา ; ความอยาก  ไม่มี ไม่เป็น อยากให้พ้นไปเสีย.

Craving for  existence

น. ความอยากมีอยากเป็น ; มักพูดว่าภวตัณหา.

Craving for sensuality.

น. กามตัณหา ; ทะยานออกในกาม.

Cruety

น. วิหิงสา.

D

Danger

น. อันตราย.

Decay

น. ชรา ; ความแก่ ; ความทรุดโทรม ; ชะตา.

Defilement

น. กิเลส ; เครื่องเศร้าหมอง.

Defilement of action

น. ความเศร้าหมองในการกระทำ ; กรรมกิเลส.

Delusion

น. หลง ; โมหะ.

Despair

น. ความคับแค้นใจ ; อุปายาส ; ความผิดหวัง.

Destinations

น. คติ

Detachment

น. อนุปาทาน  ;  ความไม่ยึดถือ ; ความไม่ยึดมั่นถือมั่น ; วิราคะ.

Development

น. ทำให้เจริญ ; ทำให้เกิดมีขึ้น ; ภาวนา.

Dhamma

น. ธัมมะ เขียนขึ้นตามภาษาบาลี.

Dharma

น. ธรรมะ  เขียนขึ้นในภาษาสันสกฤต.

Disciple

น. สาวก ; ศิษย์.

Discipline

น. ศีล ; วินัย .

Distilled

น. สุรา ; น้ำเมาที่กลั่น ; เหล้า.

Doctrine

น. คำสอน ; อนุศาสนี ; สาสนะ ; ศาสนา ; ปาพจน์.

Donation

น. ทาน ; บริจาค ; ให้ .

Donor

ว. ทายกะ ; ผู้ให้ ; ผู้บริจาค ; ผู้มอง.

Duty

น. กิจ.

E

Ear

น. โสตะ.

Eel-wriggler

ว. อมราวิกเขปิกะ ; ผู้มีความเห็นชัดส่ายเหมือนปลาไหล ไม่กล้ายืนยันอะไรลงไป พูดวกวนกลัวผิดตลอด.

Effort

น. เพียร ; พยายาม ; วิริยะ ; วายามะ.

Elder

น. เถระ.

Endurance

น. อดทน ; ขันติ ; อธิวาสนะ.

Enjoyment

น. เสวย ; บริโภค.

Enlightened One

น. ท่านผู้ตรัสรู้ ; พุทธะ ; พระพุทธเจ้า.

Enlightenment

น. ตรัสรู้ ; โพธิ ; อภิสัมโพธิ.

Equanimity

น. วางเฉย ; อุเบกขา.

Eternaliste

ว. เห็นว่าสิ่งทั้งหลายเป็นของเที่ยงยั่งยืน  ; สัสสตวาทะ ; สัสสตวาที ; ผู้มีสัสสตทิฏิฐิ.

Exalted One

น. พระผู้มีพระภาค (ภควา)

Extensionist

ว. อันตานันติกะ ; มีความเห็นเกี่ยวกับโลก มีที่สุดบ้าง ไม่มีที่สุดบ้าง .

F

Fading of  lust

น. วิราคะ.

Faith

น. ความเชื่อถือ ; ศรัทธา ; พุทธศาสนากล่าวถึง ศรัทธาไว้ที่ใด สอนให้ปัญญามีกำกับในที่นั้นด้วยเสมอมา.

Favourable

น. สัปปายะ

Feeling

น. ความรู้สึก ; หมายถึงเวทนาได้ ;โดยทั่วไป เวทนาใช้ sensation.

Feeling shame

ว. รู้สึกละอาย ; ลัชชี ; ละอาย.

Fermented liquor

น. เมรัย ; น้ำเมาที่หมักหรือดอง ; เหล้า.

Fetter

น. สัญโญชน์ ; สังโยชน์ ; เครื่องผูกคือกิเลส.

Five precepts

น. ปัญจศีล ; เบญจศีล ; ศีล 5.

Forbearance

น. อดทน ; ขันติ.

Forest – dweller.

ว.  อรัญญวาสี ; ผู้อยู่ป่า.

Fortuitous Originist

ว.  อธิจจสมุปปันนิกะ ; มีความเห็นว่าสิ่งต่างๆ เกิดขึ้นเองโดยไม่มีเหตุ ปัจจัยอย่างใด.

Fortuitous talk

น.พูดไร้สาระ ; พูดเหลวไหล ; สัมผัปปลาปะ ; พูดเหลวแหลก.

Freedom

น. วิมุติ

Fruition

น. ผล ; วิบาก .

Full moon, Full moon day.

น.  วันปุณณมี ; วันพระจันทร์เพ็ญ ; วันเพ็ญ ; วันพระจันทร์เต็มดวง ; วันบุณมี.

Full trance

น. อัปปนาสมาธิ ; ฌาน ; เข้าฌาน.

G

Generousity

น. ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ; คิดอนุเคราะห์ ; มีจิตเอื้ออารี ; จาคะ.

Gift.

น. จาคะ ; ทาน ; ทานวัตถุ ; ของขวัญ.

Giving

น. ให้ ; ทาน; ให้ทาน.

god

น. เทวดา.

Grateful.

ว. กตัญญู ; ผู้รู้คุณที่ผู้อื่นทำไว้ ; กตัญญุ.

Gratefulness

น. กตัญญู ; กตัญญูตา ;  ความรู้คุณที่ผู้อื่นทำไว้ ; กตัญญูกตเวที.

Gratitude

น. กตัญญู ; กตัญญุตา ; ความรู้คุณที่ผู้อื่นทำไว้.

Great renunciation

น.มหาภิเนษกรมณ์ ; ออกเพื่อคุณอันยิ่งใหญ่ ; เสด็จออกผนวช ; การละทิ้งที่ยิ่งใหญ่.

Greed

น. โลภะ ; อิจฉา ;ความอยากได้ ; อิจฉาไม่ใช่ความริษยา.

Greediness

น. มหิจฉตา ; ปรารถนามาก ; โลภมาก ; อยากใหญ่.

Greedy

ว. ผู้ลโมบ ; ผู้ที่โลภ ; คนโลภ.

Grief

น. ความเศร้า ; ความโศก ; โสกะ ; โทมนัส.

H

Happiness

น. สุขา.

Harsh speech

น. พูดคำหยาบ ; ผรุสวาจา.

Hatred

น. โกรธ ; เกลียด ; โกธ ; โทสะ.

Hereafter.

น. ปรโลก ; โลกหน้า.

Higher knowledge

น. อภิญญา ; ความรู้ยิ่ง ; ความรู้ชั้นสูง ; อภิปัญญา

Hindrance

น. นิวรณ์หรือนีวรณ์ ;ธรรมอันกันจิตมิบรรลุซึ่งความดี.

Homeless life

น.  อนาคาริยะ ; พรหมจรรย์ ; ชีวิตนักบวช ; การครองชีวิตแบบไม่มีครอบครัวออกบวช ; ชีวิตอนาคาริก.

Householder

ว. ผู้ครองเรือน ; คฤหบดี ; คฤหัสถ์.

Human being

น. มนุษย์ ; สิ่งมีชีวิต .

Humility

น. ความอ่อนน้อม ; ความถ่อมตน.

Hymn

น. คาถา ; คีตะ ; บทสวด ; บทสรรเสริญ ; บทที่ร้องในโบสถ์.

I

Ignorance

น. อวิชชา ; ความไม่รู้ ; ได้แก่ความไม่รู้ ในอริยสัจจ์ทั้ง 4

Impermanence

น. ความไม่ยั่งยืน ; ความไม่เที่ยง ; อนิจจตา ; อนิจจัง.

Impermanent

ว.  ไม่เที่ยง ; อนิจจัง ; อนิจจะ.

Infinity of space

น. อากาสามัญอายตนะ.

Inner sphere of sense

น. อายตนะภายใน ; (อัชฌัตติกายตนะ).

Insight

น. ญาณ ; ปัญญา (วิปัสสนา).

Insight – development

น. วิปัสสนาภาวนา  ; ทำปัญญาเห็นแจ้งให้เกิดมีขึ้น.

Intoxicant

น. น้ำเมา ; มัชชะ ; เหล้า.

Intoxicant of passion

น. อาสวะ ; (กิเลสที่ดองสันดาน) กิเลสที่ทำให้มัวเมา.

Introspection

น.ความเห็น (ภายใน) ; วิปัสสนา.

Investigation

น. สอบสวน ; พิจารณา ; วิมังสา ; วิจารก็ได้.

Invitation

น. นิมนต์ ; อาราธนา.

J