มงคล อันสูงสุด
มงคล
สิ่งที่ทำให้มีโชคดี ตามหลักพระพุทธศาสนา หมายถึง
ธรรมที่นำมาซึ่งความสุขความเจริญ
มงคล ๓๘
ประการ หรือเรียกเต็มว่า อุดมมงคล (มงคลอันสูงสุด) ๓๘ ประการ มีดังนี้
คาถาที่ ๑
=
๑. อเสวนา จ พาลานํ
ไม่คบคนพาล
๒. ปณฺฑิตานญฺจเสวนา
คบบัณฑิต
๓. ปูชา จ ปูชนียานํ
บูชาคนที่ควรบูชา
คาถาที่ ๒ =
๔. ปฏิรูปเทสวาโส จ อยู่ในปฏิรูปเทส,
อยู่ในถิ่นมีสิ่งแวดล้อมดี
๕. ปุพฺเพ จ
กตปุญฺญตา ได้ทำความดีให้พร้อมไว้ก่อน,
ทำความดีเตรียมพร้อมไว้แต่ต้น
๖. อตฺตสมฺมาปณิธิ
จ ตั้งตนไว้ชอบ
คาถาที่ ๓ =
๗. พาหุสจฺจญฺจ เล่าเรียนศึกษามาก, ทรงความรู้กว้างขวาง,
ใส่ใจสดับตรับฟังค้นคว้าหาความรู้อยู่เสมอ
๘. สิปฺปญฺจ มีศิลปวิทยา, ชำนาญในวิชาชีพของตน
๙.
วินโย จ สุสิกฺขิโต มีระเบียบวินัย,
ได้ฝึกอบรมตนไว้ดี
๑๐. สุภาสิตา จ ยา วาจา
วาจาสุภาษิต, รู้จักใช้วาจาพูดให้เป็นผลดี
คาถาที่ ๔ =
๑๑.
มาตาปิตุอุปฏฺฐานํ บำรุงมารดาบิดา
๑๒/๑๓.
ปุตฺตทารสฺส สงฺคโห =
ปุตฺตสงฺคห สงเคราะห์บุตร และ ทารสงฺคห
สงเคราะห์ภรรยา
๑๔. อนากุลา จ กมฺมนฺตา
การงานไม่อากูล
คาถาที่ ๕ =
๑๕. ทานญฺจ รู้จักให้, เผื่อแผ่แบ่งปัน,
บริจาคสงเคราะห์และบำเพ็ญประโยชน์
๑๖. ธมฺมจริยา
จ ประพฤติธรรม, ดำรงอยู่ในศีลธรรม
๑๗. ญาตกานญฺจ สงฺคโห สงเคราะห์ญาติ
๑๘. อนวชฺชานิ กมฺมานิ การงานที่ไม่มีโทษ, กิจกรรมที่ดีงาม
เป็นประโยชน์ ไม่เป็นทางเสียหาย
คาถาที่ ๖ =
๑๙. อารตี วิรตี ปาปา เว้นจากความชั่ว
๒๐. มชฺชปานา จ สญฺญโม เว้นจากการดื่มน้ำเมา
๒๑. อปฺปมาโท จ ธมฺเมสุ ไม่ประมาทในธรรมทั้งหลาย
คาถาที่ ๗
=
๒๒. คารโว จ ความเคารพ,
การแสดงออกที่แสดงถึงความเป็นผู้รู้จักถึงคุณค่าของบุคคล สิ่งของหรือกิจการนั้นๆ
และรู้จักให้ความสำคัญและความใส่ใจเอื้อเฟื้อโดยเหมาะสม
๒๓. นิวาโต จ ความสุภาพอ่อนน้อม, ถ่อมตน
๒๔. สนฺตุฏฺฐี จ ความสันโดษ,
ความเอิบอิ่มพอใจในผลสำเร็จที่ได้สร้างขึ้นหรือในปัจจัยลาภที่แสวงหามาได้
ด้วยเรี่ยวแรงความเพียรพยายามของตนเองโดยทางชอบธรรม
๒๕. กตญฺญุตา มีความกตัญญู
๒๖. กาเลน
ธมฺมสฺสวนํ ฟังธรรมตามกาล, หาโอกาสแสวงหาความรู้
ในเรื่องที่แสดงหลักความจริง
คาถาที่ ๘ =
๒๗. ขนฺตี จ มีความอดทน
๒๘. โสวจสฺสตา เป็นผู้ว่าง่ายสอนง่าย
๒๙. สมณานญฺจ ทสฺสนํ พบเห็นสมณะ,
เยี่ยมเยือนเข้าหาท่านผู้สงบกิเลส
๓๐. กาเลน
ธมฺมสากจฺฉา สนทนาธรรมตามกาล,
หาโอกาสสนทนาถกเถียงเกี่ยวกับหลักความจริงและหลักความถูกต้องดีงาม
คาถาที่
๙ =
๓๑. ตโป จ มีความเพียรเผากิเลส,
รู้จักบังคับควบคุมตน ไม่ปรนเปรอตามใจอยาก
๓๒. พฺรหฺมจริยญฺจ ประพฤติพรหมจรรย์, ดำเนินตามอริยมรรค,
การรู้จักควบคุมตนในทางเพศ หรือถือเมถุนวิรัติตามควร
๓๓. อริยสจฺจานทสฺสนํ เห็นอริยสัจ,
เข้าใจความจริงของชีวิต
๓๔. นิพฺพานสจฺฉิกิริยา
จ ทำพระนิพพานให้แจ้ง, บรรลุนิพพาน
คาถาที่ ๑๐
=
๓๕. ผุฏฺฐสฺส โลกธมฺเมหิ จิตฺตํ ยสฺส น
กมฺปติ ถูกโลกธรรม จิตไม่หวั่นไหว
๓๖. อโสกํ จิตไร้เศร้า
๓๗. วิรชํ จิตปราศจากธุลี
๓๘. เขมํ จิตเกษม
จากพจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม โดยพระธรรมปิฏก
แสดงภาพประกอบและขยายความใน มงคล ๓๘
|