สติปัฎฐาน ๔ คือ การปฏิบัติโดยการมีสติคือการรู้เท่าทันในความจริงของ กาย เวทนา จิต ธรรม ทั้ง ๔  กล่าวคือ การนึกขึ้นได้ จำขึ้นได้ อย่างชนิด"รู้เท่า" "รู้ทัน" กันจริงๆ ดังการมีสติจำได้นึกขึ้นได้อย่างรู้เท่ารู้ทันใน"แม่สูตรคูณ" หรือ "การอ่าน" "การเขียน" หนังสือตามที่ได้สั่งสมอบรมมาอยู่เนืองๆ  ซึ่งเกิดขึ้นแทบในขณะจิตเดียวกันทีเดียว คือรู้เท่าทันจริงๆ ไม่ใช่การรู้ตาม  จะเรียกว่ามหาสติก็ได้ ที่มีความหมายว่า สามารถกระทำของมันเองแทบโดยอัตโนมัติ โดยไม่ต้องตั้งใจ

        มีสติรู้เท่าทันกาย  ว่าเป็นที่ตั้งของสติ ไม่ให้คิดปรุงแต่งคือคิดพล่านไปโดยขาดสติ  เป็นสังขารจึงเป็นอนัตตาบังคับให้เป็นไปตามใจปรารถนาใดๆไม่ได้,  เป็นของปฏิกูลของไม่สะอาด เป็นของต้องเน่าเปื่อยเสื่อมไป ด้วยเป็นอนัตตา จึงบังคับบัญชาไม่ได้ แต่ละเสีย คือไม่ถือมั่นด้วยตัณหาหรือทิฏฐิความคิดปรุงแต่งใดๆ เป็นสิ่งที่พึงกระทำได้ จึงไม่เป็นเหตุก่อให้เกิดการปรุงแต่งต่างๆอันเป็นเหตุปัจจัยให้เป็นทุกข์อุปาทานขึ้น

        เท่าทันเวทนา สักว่าต้องเกิดขึ้นเป็นธรรมดา เป็นอนัตตา จึงบังคับบัญชาไม่ได้ แต่ละเสีย คือไม่ถือมั่นด้วยตัณหาหรือทิฏฐิความคิดปรุงแต่งใดๆ เป็นสิ่งที่พึงกระทำได้ จึงไม่เป็นเหตุก่อให้เกิดตัณหาขึ้น

        เท่าทันจิต คือจิตสังขาร อันพึงเกิดขึ้นเป็นธรรมดา เป็นอนัตตา จึงบังคับบัญชาไม่ได้ แต่ละเสีย คือไม่ถือมั่นด้วยตัณหาหรือทิฏฐิความคิดปรุงแต่งใดๆ เป็นสิ่งที่พึงกระทำได้ จึงไม่เป็นเหตุก่อให้เกิดอุปาทานขึ้น

        เท่าทันธรรม เป็นเครื่องรู้ เครื่องระลึก เครื่องเตือนสติ